Einar Hjörleifsson Kvaran var einn helsti íslenski rithöfundur sinnar samtíðar, auk þess sem hann lét mikið til sín taka á öðrum sviðum lista og menningar. Hann var eldhugi og sporgöngumaður, sem trúði á mátt sinn og megin og sótti þar fram sem áhugi og skoðanir leiddu hann. Hann starfaði lengi sem ritstjóri, bæði erlendis og hér heima, var leikari og leikstjóri, fyrirlesari, sálarrannsóknarmaður og margt fleira. Þó svo að lítið hafi farið fyrir Einari og verkum hans í seinni tíð, hafði hann mikil áhrif á sínum tíma.
Snemma kynntist Einar hugmyndum Georgs Brandesar og féll fyrir raunsæisstefnunni og voru fyrri verk hans skrifuð með þeim formerkjum. Smátt og smátt vék raunsæið fyrir hans eigin sýn sem erfitt er að fella undir nokkra ákveðna bókmenntastefnu. Honum þótti þó alltaf takast best upp þegar hann skrifaði um það fólk sem átti undir högg að sækja í þjóðfélaginu.
Upp úr aldamótunum fékk Einar mikinn áhuga á dulrænum fyrirbærum og eilífðarmálunum. Hafði þess lengi gætt í skrifum hans að þrátt fyrir ákveðinn trúaráhuga svaraði kirkjan ekki þeim spurningum sem brunnu á honum. Hann kynnti sér allt sem hann gat um framhaldslíf því hann þráði að vita hvað tæki við að þessu lífi slepptu. Fljótlega smitaði þessi áhugi öll verk hans og þótti mörgum það miður.
Einar starfaði lengstum við blaðaútgáfu og þá oftast sem ritstjóri og það er kannski á þeim vettvangi sem vegur hans og áhrif urðu hvað mest. Lagði hann mikið í greinaskrif sín og þar naut hann sín svo um munaði, enda valdi hann sér oftast viðfangsefni sem hann hafði mikinn áhuga á. Og eins og með svo marga þá var hann hvað bestur þegar honum var mikið niðri fyrir.
Einnig þótti hann frábær fyrirlesari og upplesari. Þegar hann kom til Kanada hafði hann í fyrstu að engu föstu starfi að hverfa og brá þá m.a. á það ráð að flytja fyrirlestra um hitt og þetta. Voru þeir jafnan vel sóttir og fékk hann strax orð á sig fyrir stórkostlega framsögn hvort heldur hann las upp úr skáldverkum sínum eða fjallaði um hugðarefni og baráttumál.
Einar Hjörleifsson var stórbrotinn persónuleiki, sem fetaði sig eftir óvenjulegum leiðum og þrátt fyrir að skoðanir hans og verk féllu ekki öllum í geð og hann eignaðist ákafa andstæðinga, efuðust þeir jafnt og aðrir ekki um heilindi Einars í öllu því sem hann tók sér fyrir hendur og frýjuðu honum hvorki vits né hæfileika.
|